Czym jest trauma?

Kiedy słyszymy słowo trauma, często wyobrażamy sobie dramatyczne wydarzenia: wypadek, przemoc fizyczną, wojnę czy tsunami i oczywiście takie doświadczenia mogą być traumatyczne.

Trauma jest jednak mniej związana z tym, co nam się wydarzyło, a bardziej z tym, co wydarzyło się w nas, gdy doświadczenie okazało się zbyt przytłaczające, a nasz układ nerwowy nie miał wystarczających zasobów, wsparcia lub poczucia bezpieczeństwa, by je przetworzyć.

Dr Gabor Maté podkreśla, że traumatyczne wydarzenie i sama trauma to nie to samo.

Wydarzenie to to, co się wydarzyło.

Trauma to rana, która po nim pozostaje.

Może ona zmienić sposób, w jaki postrzegamy siebie i świat, pozostawiając w nas głęboko zakorzenione przekonania, takie jak:

„Nie zasługuję na miłość."

„Nikomu nie można ufać."

„Muszę być perfekcyjna, żeby zostać zaakceptowana."

Takie przekonania nie pojawiają się przypadkiem. Są często sposobem przystosowania się do trudnych doświadczeń i kiedyś pomogły nam przetrwać. Z czasem jednak mogą zacząć ograniczać nasze życie i powodować cierpienie.

Jednym z najgłębszych skutków traumy jest utrata kontaktu z samą sobą.

Aby chronić się przed przytłaczającymi emocjami, możemy odciąć się od:

• własnych uczuć,

• potrzeb,

• granic,

• a nawet zdolności odczuwania przyjemności.

  
  

Uczymy się przetrwać, ale czasem tracimy kontakt z tym, co sprawia, że naprawdę czujemy, że żyjemy.

Dlatego trauma może przejawiać się nie tylko lękiem, bolesnymi wspomnieniami czy stanami niepokoju. Może objawiać się również odrętwieniem, przewlekłym zmęczeniem, perfekcjonizmem, zadowalaniem innych kosztem siebie czy trudnością w poczuciu bezpieczeństwa we własnym ciele.

Dr Bessel van der Kolk opisuje, w jaki sposób przytłaczające doświadczenia pozostawiają ślad w ciele i układzie nerwowym. Trauma może wpływać między innymi na:

• sposób, w jaki oddychamy,

• napięcie mięśni,

• reakcje na stres,

• zdolność do odprężenia i odczuwania bezpieczeństwa.

  
  

Ciało pamięta doświadczenia nawet wtedy, gdy świadomy umysł już o nich nie pamięta.

Dotyczy to również sytuacji, których nie jesteśmy w stanie świadomie sobie przypomnieć, jak wczesnodziecięca trauma, utrata przytomności czy wydarzenia mające miejsce podczas znieczulenia.

Dr Peter Levine, twórca metody Somatic Experiencing®, opisuje traumę jako zaburzenie naturalnej zdolności organizmu do powrotu do równowagi po doświadczeniu zagrożenia.

Kiedy znajdujemy się w niebezpieczeństwie, automatycznie uruchamiają się reakcje przetrwania, natomiast kiedy zagrożenie mija, układ nerwowy powinien stopniowo powrócić do stanu "spokojnej czujności". Nie zawsze jednak tak się dzieje.

Jeżeli doświadczenie było zbyt intensywne, reakcja przetrwania została przerwana albo towarzyszył jej silny lęk, wstyd lub przekonania takie jak „To moja wina”, układ nerwowy może pozostać w trybie ochronnym. W efekcie reagujemy tak, jakby zagrożenie nadal istniało, mimo że wydarzenie miało miejsce wiele lat temu.

Zdrowienie nie polega na zapomnieniu ani udawaniu, że nic się nie wydarzyło.

Nie polega również na zmuszaniu się do pozytywnego myślenia.

Jeśli kiedykolwiek próbowałaś w ten sposób poradzić sobie z trudnymi doświadczeniami, prawdopodobnie wiesz, jakie to może być frustrujące.

Zdrowienie zaczyna się od czegoś innego.

Od stopniowego odzyskiwania kontaktu z samą sobą - tu i teraz.

W Somatic Experiencing uczymy się zauważać doznania płynące z ciała, emocje i impulsy, nie dając się im przytłoczyć. Dzięki temu układ nerwowy może stopniowo dokończyć reakcję przetrwania i odkryć, że:

„Mogę to czuć i nadal jestem bezpieczna.”

„Mogę być obecna ze sobą.”

„Nie muszę żyć wyłącznie według dawnych strategii przetrwania. Mam wybór.”

Trauma nie oznacza, że coś jest z Tobą nie tak.

Jest świadectwem tego, że Twoje ciało i układ nerwowy zrobiły wszystko, co potrafiły, aby pomóc Ci przetrwać. A skoro dziś czytasz ten tekst, oznacza to, że im się to udało.

Jesteś tutaj. I właśnie z tego miejsca możliwe jest zdrowienie.

Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o tym, jak wygląda praca metodą Somatic Experiencing, zapraszam na stronę poświęconą sesjom.

Chcesz poczytać?

• Peter A. Levine - Obudźcie tygrysa. Leczenie traumy (Waking the Tiger)

• Bessel van der Kolk - Strach ucieleśniony. Mózg, umysł i ciało w terapii traumy (The Body Keeps the Score)

• Gabor Maté - Mit normalności. Trauma, choroba i zdrowienie w toksycznej kulturze (The Myth of Normal)

  
  

Photo by Resource Database on Unsplash